zamknij

Urząd Miasta Legionowo nie ponosi żadnej odpowiedzialności za prawidłowość przetłumaczonych w witrynie danych i informacji. W szczególności, nie gwarantuje kompletności tłumaczenia oraz związanych z tym tłumaczeniem - aktualności prezentowanej informacji lub jej przydatności dla określonych celów. Tłumaczenie nie może być porównywane do tłumaczenia ludzkiego, jednakże - może być pomocne w ocenie przydatności treści.

Google automatic translation. The Legionowo City does not accept any responsibility for the accuracy of data and information originating from the translation. In particular, the Legionowo City does not guarantee that the translation is complete, up-to-date or fit for specific purposes. The translation cannot be compared with a human translation, but may help in assessing the relevance of articles.

A A A
BIP

Budowa geologiczna

2.1. Podłoże podczwartorzędowe

Prekambr

Legionowo położone jest na SW skraju platformy wschodnio-europejskiej, która zbudowana jest ze starych skał prekambryjskich, powstałych co najmniej 550 mln lat temu (Fig. 2). W rejonie Legionowa, jak stwierdzono to na podstawie badań geofizycznych, skały te występują na głębokości około 3 km. Podłoże prekambryjskie nie zostało nawiercone w Legionowie ani w najbliższych jego okolicach, lecz można sądzić, że podobnie jak w wierceniu zlokalizowanym w Pułtusku (20 km na N od Legionowa), jest ono zbudowane prawdopodobnie z różnego rodzaju skał metamorficznych (np. gnejsy) oraz magmowych (granity).

Fig. 2. Podział stratygraficzny Ziemi

Paleozoik

Na utworach prekambryjskich spoczywają skały powstałe w erze paleozoicznej (od 550 do 250 mln lat temu - zob. Fig. 2). Osady starszego paleozoiku stwierdzono w kilku wierceniach położonych w niedalekiej odległości od Legionowa. W wierceniu w Pułtusku występują osady kambru wykształcone jako kwarcyty oraz łupki ilaste. Na kambrze (wiercenia w Dębem i Radzyminie) na głębokościach około 2000 - 2500 m spoczywają lokalnie ilaste i mułowcowe osady ordowiku (ponad 50 m miąższości) oraz wykazujące znacznie większe rozprzestrzenienie sylurskie łupki graptolitowe (określenie to pochodzi od skamieniałości organizmów nazywanych graptolitami) o miąższości do 400 m.

W rejonie Legionowa brak jest osadów (tzw. luka stratygraficzna) dewonu i karbonu obejmujących okres od około 400 do 280 mln lat temu (zob. Fig. 2). Na sylurze lub wprost na kambrze zalegają tutaj utwory permu, które występują na głębokościach 1500 - 2000 m i osiągają miąższość do 300 m (okolice Wieliszewa). Perm jest reprezentowany przez osady tzw. cechsztynu obejmujące iłowce czerwone z anhydrytem, wapienie i dolomity oraz sole kamienne, które powstawały w wyniku wysychania zbiornika morskiego.

Mezozoik

Osady mezozoiczne (powstałe między 250 a 65 mln lat temu - zob. Fig. 2) są bardzo dobrze wykształcone w podłożu okolic Legionowa.

Na permie spoczywają tutaj utwory triasowe (tzw. piaskowiec pstry) budowane przez różnorodne typy skał, powstałe głównie w środowiskach lądowych. Obok piaskowców występują mułowce, łuki ilaste, a nawet anhydryty, wapienie i margle. Miąższość osadów triasu dochodzi do 650 m, a głębokość zalegania wynosi około 1500 m.

Osady jury zalegające na triasie mają bardzo dużą miąższość - od 500 do 1000 m, a głębokość zalegania ich stropu wynosi około 900 m. Osady te składają się z piaskowców z odciskami roślin oraz iłowców i mułowców, które zawierają wkładki margli i wapieni.

Utwory kredowe mają miąższość 700 - 800 m. Kreda dolna składa się z piaskowców i mułowców, które osiągają miąższość tylko 50-150 m. Kreda górna jest budowana przez margle, margle krzemionkowe i opoki, które tworzyły się w środowisku morskim.

Trzeciorzęd

W rejonie Legionowa występują osady trzeciorzędowe należące do oligocenu, miocenu i pliocenu, brak jest natomiast starszych osadów paleoceńskich i eoceńskich (Fig. 2).

Najstarszymi osadami trzeciorzędowymi stwierdzonymi wierceniami na terenie Legionowa są zielone kwarcowe mułki i piaski glaukonitowe oraz podrzędnie iły oligocenu. Osiągają one miąższość kilkudziesięciu metrów, a ich strop zalega na głębokości około 185 m (Fig. 3). Są to osady morskie powstałe w strefie przybrzeżnej. W piaskach oligoceńskich występuje zasobny poziom wodonośny stanowiący źródło bardzo dobrej jakości wody dla mieszkańców Warszawy i jej okolic (tzw. woda oligoceńska)

Fig. 3. Profil geologiczny wiercenia przy ulicy Kolejowej w Legionowie


Na osadach oligocenu spoczywają mioceńskie mułki i piaski kwarcowe z wkładkami węgla brunatnego. Osady te na terenie Legionowa wykazują duże wahania miąższości i głębokości zalegania stropu. W wierceniu przy ulicy Kolejowej mają one miąższość około 25 m, a strop znajduje się na głębokości 161 m (zob. Fig. 3). Osady te tworzyły się w płytkich śródlądowych zbiornikach wodnych (jeziora, bagniska).

Powyżej występują osady pliocenu budowane przez iły pstre oraz piaski i mułki kwarcowe. W omawianym wierceniu mają one miąższość około 20 m, a strop ich znajduje się na głębokości 140 m (zob. Fig. 3). Podobnie jak osady mioceńskie utwory plioceńskie tworzyły się w śródlądowych zbiornikach wodnych.

2.2. Czwartorzęd

Geologia

Sedymentacja osadów czwartorzędowych na obszarze Legionowa związana jest - podobnie jak na terenie większości obszaru Polski z rozwojem wielkich zlodowaceń plejstoceńskich. Na tym obszarze występowały, wg tradycyjnego czterostopniowego podziału, lądolody dwu zlodowaceń: południowopolskiego i środkowopolskiego (zob. Fig. 4). Natomiast w czasie najmłodszego zlodowacenia bałtyckiego obszar Legionowa znajdował się poza zasięgiem lądolodu, około 100 km na S od jego czoła w fazie maksymalnego zasięgu lądolodu.

Fig. 4. Podział stratygraficzny czwartorzędu


Osady czwartorzędu są najmłodszymi utworami na obszarze Legionowa i jako jedyne mogą być obserwowane na powierzchni terenu (zob. Fig. 5). Zostały one rozpoznane bardzo dobrze także w znacznej ilości płytkich otworów wiertniczych. Osady czwartorzędowe należą głównie do plejstocenu, a jedynie w najwyższej części do holocenu.

Fig. 5. Mapa geologiczna Legionowa i okolic


Obszar Legionowa - podobnie jak całej Kotliny Warszawskiej w widłach Wisły i Narwi - charakteryzuje się szczególnym wykształceniem czwartorzędu. W całym profilu osadów plejstoceńskich dominują tutaj osady piaszczyste o genezie rzecznej lub wodnolodowcowej (tzn. powstałe w wyniku sedymentacji z wód pochodzących z topnienia lodowców), a brak zaś jest prawie glin zwałowych. Podrzędnie spotyka się mułki i iły zastoiskowe (osady powstałe w zastoiskach - płytkich jeziorach na przedpolu lodowca).

W wierceniu przy ulicy Kolejowej osady plejstocenu osiągają ponad 130 m miąższości (Fig. 3). Stwierdzono tutaj tylko jeden poziom gliny zwałowej o miąższości 20 m (na głębokości od 60 do 80 m) (Fig. 3). Gliny te są osadem powstałym w czasie zlodowacenia środkowopolskiego (zob. Fig. 4). Bezpośrednio nad gliną znajduje się 4-metrowej miąższości pokład iłów zastoiskowych, które utworzyły się również w czasie zlodowacenia środkowopolskiego. Poniżej gliny występują piaski kwarcowe o różnym uziarnieniu (od drobno- do gruboziarnistych, często z domieszką lub wkładkami żwiru) o miąższości 60 m. Są to osady rzeczne, które powstawały w czasie interglacjału mazowieckiego oraz (w wyższej części) wodnolodowcowe - związane ze zlodowaceniem środkowopolskim. Piaski powyżej gliny zwałowej osiągają miąższość około 50 m. Są one wykształcone podobnie jak piaski poniżej gliny i mają również genezę rzeczną i wodnolodowcową, lecz są znacznie młodsze, gdyż powstawały w czasie zlodowacenia północnopolskiego z wód spływających od północy z topniejącego lądolodu. Są to najstarsze osady występujące na powierzchni terenu na obszarze Legionowa (zob. Fig. 5).

Na powierzchni terenu w Legionowie występują ponadto mające małą miąższość najmłodsze osady plejstoceńskie oraz holoceńskie: piaski i mady tarasów rzecznych, piaski eoliczne (czyli powstałe w wyniku działalności wiatru), często tworzące wydmy oraz podrzędnie torfy i namuły torfiaste (Fig. 3; Fig. 5).

Geomorfologia
Rzeźba Kotliny Warszawskiej charakteryzuje się obecnością tarasów erozyjnych i akumulacyjnych międzyrzecza Wisły i Narwi. Jest to obszar o generalnie słabo urozmaiconej powierzchni terenu. Jedyne wyniesienia osiągające kilka do kilkunastu metrów wysokości względnej stanowią młode plejstoceńskie lub wczesnoholoceńskie kopalne (tzn. nieczynne) wydmy (Fig. 6).

Fig. 6. Wydma w Legionowie przy ulicy Górnej koło IMGW


Na obszarze Legionowa wyróżnić można kilka typów i form geomorfologicznych, które mają różny wiek i pochodzenie. Szczególne znaczenie dla ukształtowania powierzchni miasta miały procesy eoliczne.

Większa część Legionowa położona jest na tzw. tarasie wydmowym. Jest to płaska powierzchnia tworzona przez wspomniane wyżej piaski rzeczne i wodnolodowcowe zlodowacenia północnopolskiego, które miejscami odsłaniają się na powierzchni terenu (głównie dzielnice Piaski i Bukowiec B). Przeważnie jednak na tarasie tym występują rozległe pokrywy piasków eolicznych (dzielnice: Centrum, Osiedle Jagiellońska, III Parcela), miejscami tworzące wyraźnie zaznaczające się w morfologii terenu wydmy (głównie Bukowiec C, ale też Centrum) (Fig. 5). Taras wydmowy powstał w czasie zlodowacenia bałtyckiego, a jego wiek można szacować na kilkadziesiąt tysięcy lat.

Na wschodnich (wschodni Bukowiec C, Łajski) i zachodnich (Bukowiec A, Osiedle Sobieskiego, Ludwisin, Przystanek) obrzeżach miasta obszar tarasu wydmowego przechodzi łagodnie w młodszy (późnoplejstoceński lub holoceński - kilka do kilkunastu tysięcy lat) taras nadzalewowy związany z akumulacją osadów rzecznych (piaski i mady) międzyrzecza Wisły i Narwi. Na jego płaskiej powierzchni spotyka się pojedyncze wydmy (szczególnie dobrze wykształcone w Ludwisinie) powstałe w wyniku przewiania piasków rzecznych oraz płytkie, podłużne i niekiedy zabagnione zagłębienia (Centrum, Przystanek) wypełnione namułami torfiastymi. Na tym obszarze widoczne są także przebiegające z SE na NW ślady przepływów wód Wisły do Narwi (co ma miejsce w czasie największych powodzi) wypełnione madami. Są one bardzo dobrze widoczne m.in. w rejonie stadionu miejskiego.