86. rocznica zbrodni w Palmirach

Prowokacja i aresztowania

Zbrodnia w Palmirach była następstwem tzw. prowokacji legionowskiej. W październiku 1939 roku Niemcy mianowali komisarycznym burmistrzem Legionowa Reinholda Marielkego. Jego życzliwa postawa wobec Polaków szybko uczyniła go niewygodnym dla lokalnych działaczy volksdeutschu. Zimą 1939/1940 roku przygotowano listę osób przeznaczonych do likwidacji z terenu gmin Legionowo i Jabłonna. Widniały na niej nazwiska najbardziej szanowanych mieszkańców. Marielke odmówił podpisania listy. 23 lutego nieznany sprawca zamordował burmistrza oraz jego żonę. Winą obarczono Polaków.

Po śmierci Marielkego w nocy z 24 na 25 lutego 1940 roku rozpoczęły się masowe aresztowania. Zatrzymano około 250 osób z Legionowa, Jabłonny i okolicznych miejscowości. Więźniów przewieziono do warszawskich więzień, a następnie wywieziono do Palmir.

Egzekucja i miejsce pamięci

26 lutego 1940 roku aresztowani zostali rozstrzelani nad wcześniej przygotowanymi masowymi grobami. Palmiry były jednym z kluczowych miejsc tzw. warszawskiego pierścienia śmierci, w którym w latach 1939–1944 Niemcy dokonywali masowych egzekucji.

Po wojnie, podczas ekshumacji przeprowadzonych przez Polski Czerwony Krzyż, odnaleziono 190 ciał ofiar egzekucji z 26 lutego 1940 roku. Dziś Cmentarz-Mauzoleum w Palmirach jest miejscem pamięci i refleksji. Spoczywają tam również mieszkańcy Legionowa, pochowani w kwaterach XI i XVI.

Program uroczystości – 26 lutego 2026 r.

O godz. 10.45 z przystanku przy Ratuszu (ul. Piłsudskiego 41) odjedzie bezpłatny autobus do Palmir.
O godz. 12.00 odbędą się uroczystości na Cmentarzu-Mauzoleum w Palmirach.
O godz. 18.00 w kościele pw. św. Józefa Oblubieńca NMP w Legionowie (ul. Piłsudskiego 5) zostanie odprawiona Msza Święta w intencji ofiar.

Osoby zainteresowane przejazdem proszone są o zgłoszenie do 20 lutego 2026 r. pod numerem telefonu 22 766 45 21.