Od słowa do zdrowia: „Gdy pamięć odchodzi”

Jakie są pierwsze objawy choroby Alzheimera, na które powinniśmy zwrócić uwagę?

Pierwsze objawy są zwykle subtelne i dotyczą głównie pamięci świeżej – chory zaczyna zapominać niedawne wydarzenia, np. o czym rozmawiał przed chwilą, gdzie odłożył przedmiot, czy że umówił się na spotkanie. Pojawiają się również:

• trudności z odnajdywaniem właściwych słów,
• dezorientacja w czasie i miejscu,
• problemy z organizacją codziennych czynności,
• zmiany nastroju i osobowości – np. wycofanie się z życia społecznego, apatia, drażliwość.

Czy zaobserwowanie takich objawów zawsze oznacza chorobę Alzheimera, czy mogą one być związane z innymi schorzeniami?

Nie, podobne objawy mogą występować w przebiegu innych schorzeń, m.in.:

• depresji (tzw. pseudodemencja depresyjna),
• zaburzeń lękowych,
• niedoborów witamin (np. B12),
• chorób tarczycy,
• innych typów otępienia (np. otępienie naczyniopochodne, czołowo-skroniowe, z ciałami Lewy'ego).
• Dlatego bardzo ważna jest dokładna diagnostyka różnicowa.

Czym właściwie jest choroba Alzheimera i jakie są jej główne przyczyny?

Choroba Alzheimera to neurodegeneracyjne schorzenie mózgu, prowadzące do stopniowego zaniku komórek nerwowych.
Główne przyczyny to:

• odkładanie się w mózgu białek beta-amyloidu i tau,
• procesy zapalne i stres oksydacyjny,
• czynniki genetyczne (np. obecność genu APOE ε4 zwiększa ryzyko).
• Choroba prowadzi do postępujących zaburzeń pamięci, myślenia, funkcji językowych, orientacji i zachowania.

Jakie badania wykonuje się, aby potwierdzić diagnozę choroby Alzheimera?
Diagnostyka opiera się na:

• wywiadzie lekarskim (z pacjentem i rodziną),
• testach neuropsychologicznych (np. MMSE, MoCA),
• badaniach obrazowych mózgu: rezonans magnetyczny (MRI), tomografia komputerowa (CT), a coraz częściej również PET,
• badaniach laboratoryjnych: w celu wykluczenia innych przyczyn (np. niedobory, infekcje, choroby metaboliczne),
• w niektórych przypadkach: badanie płynu mózgowo-rdzeniowego (CSF) pod kątem biomarkerów choroby Alzheimera.

Czy choroba Alzheimera częściej dotyczy osób w starszym wieku, czy może pojawić się także wcześniej?

Zdecydowana większość przypadków (tzw. postać późna) występuje po 65. roku życia.
Istnieje jednak rzadsza postać wczesna – może pojawić się nawet przed 60. rokiem życia, często ma silniejsze podłoże genetyczne i szybszy przebieg.

Jak można wspierać osobę z chorobą Alzheimera w codziennym życiu?

Wsparcie polega na:

• zapewnieniu rutyny i stałego planu dnia,
• upraszczaniu codziennych czynności,
• stosowaniu pomocy pamięciowych (np. karteczki, tablice, zegary),
• monitorowaniu bezpieczeństwa (np. zabezpieczenia w kuchni, lokalizatory),
• zachęcaniu do aktywności fizycznej i umysłowej,
• empatycznej komunikacji – mówienie prostym językiem, cierpliwość, unikanie konfrontacji.

Jakie są najważniejsze sposoby radzenia sobie dla rodziny i opiekunów chorego?

• Edukacja na temat choroby i jej przebiegu.
• Korzystanie z grup wsparcia i kontakt ze specjalistami (psychiatra, neurolog, psycholog, pracownik socjalny).
• Dbanie o własne zdrowie psychiczne i fizyczne – opieka może być bardzo obciążająca.
• Planowanie opieki długoterminowej – w miarę postępu choroby, osoba chora będzie potrzebować coraz większej pomocy.
• Rozważenie opieki instytucjonalnej w zaawansowanych stadiach, jeśli opieka domowa staje się niemożliwa.

Czy istnieją metody, które mogą spowolnić rozwój choroby?
Tak, choć obecnie nie możemy choroby wyleczyć, to:

• Leki objawowe (np. inhibitory cholinoesterazy: donepezil, rywastygmina; memantyna) mogą spowolnić postęp objawów.
• Styl życia: regularna aktywność fizyczna, zdrowa dieta (np. śródziemnomorska), ćwiczenia umysłowe, kontakty społeczne.
• Leczenie współistniejących chorób (np. nadciśnienia, cukrzycy).
• Nowe terapie biologiczne (np. przeciwciała anty-amyloidowe) są w fazie rozwoju i wdrażania.

Na co zwrócić uwagę, jeśli podejrzewamy chorobę u bliskiej osoby – od czego zacząć?

• Obserwuj, czy problemy z pamięcią i funkcjonowaniem utrzymują się i nasilają.
• Porozmawiaj z bliskim w spokojnej atmosferze – z troską, nie z oskarżeniem.
• Umów wizytę u lekarza rodzinnego lub psychiatry/neurologa – wcześnie postawiona diagnoza pozwala lepiej zaplanować leczenie i opiekę.
• Zbieraj informacje o codziennym funkcjonowaniu – przydatne w wywiadzie lekarskim.
• Nie zwlekaj – lepsze jest wykluczenie choroby niż przegapienie jej wczesnego stadium.

Gdzie możesz otrzymać pomoc:

• Psychoklinika - Poradnie Zdrowia Psychicznego Oddział Legionowo, ul. Tęczowa 5A, Chotomów, tel 22 355 2001,
• NZOZ - ul. gen. Józefa Sowińskiego 4 Legionowo , tel. 22 774-51-51,
• EL – MED ul. Zygmunta Krasińskiego 70 Legionowo , tel. 22 784-57-24,
• Wojskowy Instytut Medyczny Szpital w Legionowie ul. Zegrzyńska 8 Legionowo tel. 22 381-25-25,
• MEDIQ Szpital i Poradnie Specjalistyczne ul. marsz. Józefa Piłsudskiego 20 Legionowo , tel. 22 774-26-40,
• Gabinet Neurologiczny ul. Jagiellońska 8 Legionowo tel. 600-857-306,
• Maciej Rzeski - Neurolog – Legionowo ul. Henryka Siemiradzkiego 11 tel. 601 191 742,
• Ultramedica - Centrum Zdrowia Kobiety – Legionowo ul. Henryka Sienkiewicza 10 tel. 518 447 748,
• Gabinet neurologiczny - Neurolog Janina Masłowska – Legionowo ul. Wardenckiego 36E tel. 600 857 306.