Od słowa do zdrowia - Profilaktyka zaczyna się od kuchni

Czym różnią się potrzeby żywieniowe osób zagrożonych cukrzycą typu 1, typu 2 i cukrzycą ciążową?– Jak dieta może wspierać profilaktykę lub kontrolę glikemii w każdym z tych przypadków?

Dieta, niezależnie od typu cukrzycy, ukierunkowana jest na kontrolę poziomu glukozy we krwi, ale z uwagi na między innymi odmienny sposób leczenia, jej szczegółowe zalecenia różnią się.

W każdym jednak przypadku kluczowe jest spożywanie produktów o niskim indeksie glikemicznym, bogatych w błonnik, białko i zdrowe tłuszcze, z unikaniem lub wręcz eliminacją cukrów prostych, a także regularność posiłków i odpowiednia,
indywidualnie dobrana ich wielkość. Jest to istotne w czasie trwania choroby, ale
także może mieć znaczenie w profilaktyce, w szczególności właściwy bilans
energetyczny sprzyjający utrzymaniu „zdrowej”, prawidłowej masy ciała.

Jakie produkty i nawyki żywieniowe pomagają zapobiegać rozwojowi cukrzycy typu 2 — najczęściej związanej z dietą i stylem życia? Czy istnieją konkretne grupy produktów, które warto włączyć do jadłospisu na co dzień?

Aby zapobiec cukrzycy typu 2, warto stosować dietę śródziemnomorską, spożywać ryby morskie, orzechy, produkty pełnoziarniste, warzywa, rośliny strączkowe, owoce, chudy nabiał, oleje roślinne, a unikać słodyczy, słodzonych napojów oraz czerwonego i przetworzonego mięsa.

Nie należy rezygnować z produktów węglowodanowych, ponieważ niosą one z sobą konkretne wartości odżywcze (poza węglowodanami są źródłem między innymi białka, witamin z grupy B, magnezu, fosforu, błonnika pokarmowego i wielu innych
składników) Przy wyborze produktów węglowodanowych, aby uniknąć gwałtownych „skoków” cukru.

Należy zwracać uwagę na indeks glikemicznym (IG) produktów i wybierać te z niskim indeksem, tzn. produkty pełnoziarniste (pieczywo razowe, kasze gruboziarniste,
makaron pełnoziarnisty, brązowy ryż) i bogate w błonnik, np. rośliny strączkowe Warto unikać produktów wysoko przetworzonych, o wysokim IG (np. białe pieczywo, biały ryż, płatki śniadaniowe) oraz tych z dodatkiem cukru, syropów czy miodu. 

W przypadku cukrzycy ciążowej — jakie błędy żywieniowe są najczęstsze i jak ich unikać, by chronić zdrowie mamy i dziecka?

Najczęstsze błędy żywieniowe w cukrzycy ciążowej często dotyczą albo spożywania zbyt obfitych posiłków i „jedzenia za dwoje”, czy folgowania wielu zachciankom
kulinarnym.

Czasami kobiety ciężarne narzucają sobie zbyt duże restrykcje żywieniowe w czasie ciąży. Z całą pewnością nie należy spożywać produktów dostarczających cukrów prostych, czyli słodyczy, napojów owocowych, ale także soków, produktów z wysokim indeksem glikemicznym (białe pieczywo, biały ryż, makaron pszenny) oraz produktów przetworzonych i tłustych (tłuste mięsa, fast foody, słone przekąski).

Jakie objawy mogą świadczyć o tym, że organizm reaguje nieprawidłowo na dostarczane w diecie cukry lub że gospodarka glukozowa zaczyna się zaburzać?

Objawy nieprawidłowej reakcji organizmu i zaburzeń gospodarki węglowodanowej jest wiele, do najczęstszych należą: nadmierne pragnienie, suchość w ustach, częste
oddawanie moczu, uczucie zmęczenia i senności, a także problemy ze wzrokiem,
suchość i świąd skóry, trudno gojące się zmiany skórne. Ale także o nieprawidłowej gospodarce węglowodanowej może świadczyć przewlekłe zmęczenie, przyrost masy ciała, większy apetyt i ochota na słodycze.

Jakie napoje najbardziej wpływają na poziom cukru we krwi — i jakie są ich zdrowe alternatywy? Czy kawa, soki owocowe lub napoje „zero” mają znaczenie w profilaktyce cukrzycy?

Na wzrost poziomu cukru największy wpływ ma spożywanie napojów takich jak soki owocowe, słodzone napoje gazowane i energetyczne. Zdrowymi alternatywami są woda (z dodatkiem cytryny, limonki czy mięty), niesłodzone herbaty ziołowe, owocowe i zielone. Napoje „zero” nie podnoszą poziomu cukru, ale nie są zdrowe ze względu na zawartość sztucznych słodzików, barwników i konserwantów, co wyklucza je w kontekście profilaktyki cukrzycy czy zdrowej diety. 

Jak duże znaczenie w zapobieganiu cukrzycy ma rytm posiłków i aktywność fizyczna? Czy lepiej skupić się na jakości posiłków, czy na regularności ich spożywania?

Zarówno regularność posiłków, jak i aktywność fizyczna są zdecydowanie kluczowe w zapobieganiu cukrzycy, a najlepsze efekty osiąga się, łącząc obie te strategie. Aktywność fizyczna zwiększa wrażliwość na insulinę i pomaga kontrolować poziom cukru, natomiast regularne, zbilansowane dobrej jakości posiłki zapobiegają gwałtownym wahaniom glukozy we krwi. Optymalne jest równoczesne dbanie o jakościowe i regularne posiłki oraz aktywność fizyczną. 

Jakie uniwersalne zasady zdrowego żywienia mogą pomóc każdemu — niezależnie od rodzaju cukrzycy lub ryzyka jej wystąpienia — w utrzymaniu stabilnego poziomu glukozy?

Aby utrzymać stabilny poziom glukozy, należy jeść o w miarę stałych porach, co zapobiega „napadom głodu” i przejadaniu się, unikać cukrów prostych i wysokoprzetworzonej żywności, a zamiast nich wybierać produkty pełnoziarniste, surowe niskoskrobiowe warzywa, owoce w ograniczonych ilościach, chude produkty nabiałowe i produkty białkowe, w tym rośliny strączkowe.

Kluczowe jest również spożywanie posiłków w odpowiedniej kolejności (najpierw surowe warzywa, potem produkty białkowe, jako ostatnie węglowodanowe) i ograniczenie słodzonych napojów. 

Tu znajdziesz pomoc:

• Poradnia DOBRY DIETETYK℠ - ul. Suwalna 9b,1 piętro (nad apteką), 05-120 Legionowo, tel 606 554 239.
• Dietetyk NutriClinic - ul. Mikołaja Kopernika 8, 05-120 Legionowo, tel. 608 571 739.
• dr Katarzyna Olszewska - Dietetyk kliniczny - Błękitne Centrum Handlowe, parter, Józefa Piłsudskiego 31 05-120 Legionowo, tel. · 573 293 232. 
• Poradnia Odchudzania i Odżywiania Waga Sukcesu Małgorzata Dąbrowska Dietety, Mikołaja Kopernika 9/6, 05-120 Legionowo, tel. 507 763 298.
• Dietetyk Katarzyna Foszner-Grodek, Dietetika - Jagiellońska 42, 05-120 Legionowo, tel. 600 441 955.
• EGO Centrum Psychoterapii - Jagiellońska 78/c1, 05-120 Legionowo, tel. 501803303.
• ULTRAMEDICA ul. Sienkiewcza 10 lok. 102, 05-120 Legionowo, tel. 518447748.