Od słowa do zdrowia – trudna droga do rodzicielstwa

Jak definiuje się bezpłodność i jak często dotyczy ona par w Polsce?

Niepłodność według World Health Organization (WHO) to „niemożność zajścia w ciążę pomimo co najmniej 12 miesięcy regularnego współżycia (2-4 razy w tygodniu) bez stosowania metod antykoncepcyjnych”. Z kolei bezpłodność bywa definiowana jako trwała, nieodwracalna niezdolność do posiadania potomstwa (u jednego z partnerów lub obu) – czyli stan, w którym naturalne poczęcie jest wykluczone. W praktyce terminy „niepłodność” i „bezpłodność” bywają używane zamiennie, choć medycznie warto je rozróżniać – niepłodność to możliwość, że stan może być leczony lub poprawiony; bezpłodność oznacza, że szansa naturalnego poczęcia jest bardzo ograniczona lub nie istnieje. Problem z zapłodnieniem dotyczy około 20% społeczeństwa w wieku rozrodczym w Rzeczypospolitej Polskiej, jest to około 1,5 mln par – tak informują internetowe zasoby rządowe.

Jakie są najczęstsze przyczyny niepłodności u kobiet i mężczyzn?

Najczęstsze przyczyny niepłodności są różne u kobiet i u mężczyzn, choć warto pamiętać, że niepłodność to problem Pary, nie zaś jednego z Partnerów. Jeśli chodzi o czynnik żeński to wymienić należy przede wszystkim zaburzenia owulacji, dysfunkcję jajowodów, endometriozę, nieprawidłowości dotyczące trzonu macicy. Wśród czynników męskich dominują zaburzenia spermatogenezy (produkcji plemników), zaburzenia hormonalne, niedrożność dróg wyprowadzających nasienie, czynniki środowiskowe i styl życia, problemy z erekcją lub wytryskiem.

W jaki sposób wiek i styl życia wpływają na płodność?

Wiek i styl życia należą do najważniejszych czynników wpływających na płodność zarówno u kobiet, jak i u mężczyzn. U kobiet płodność jest najwyższa między 20. a 30. rokiem życia. Po 30 r.ż. zaczyna stopniowo spadać, zaś po 35 r.ż. spadek jest wyraźny -zmniejsza się liczba i jakość komórek jajowych. Natomiast po 40 r.ż. szanse na naturalną ciążę spadają znacząco (zwiększa się też ryzyko poronienia). U mężczyzn spadek płodności jest wolniejszy, ale również zauważalny. Po 40 r.ż. pogarsza się bowiem jakość nasienia. Palenie papierosów, spożywanie alkoholu, otyłość, brak odpowiedniej higieny snu, niezdrowa dieta to najważniejsze czynniki negatywnie wpływające na płodność u obu płci.

Jak wygląda proces diagnostyki niepłodności u pary?

Diagnostyka niepłodności obejmuje obydwoje Partnerów jednocześnie. Celem jest ustalenie, co utrudnia zajście w ciążę i jaki sposób leczenia będzie najskuteczniejszy. Szczegółowy wywiad medyczny i badanie fizykalne to podstawa. Badania dodatkowe obejmują zazwyczaj ultrasonografię narządu rodnego (w tym potwierdzenie owulacji), badania hormonalne oraz weryfikację drożności jajowodów. U mężczyzn seminogram czyli badanie nasienia.

Jakie są najczęściej stosowane metody leczenia niepłodności?

Najczęściej stosowane metody leczenia niepłodności zależą od przyczyny, wieku Pary i czasu starań o ciążę. Często pierwszym wyborem jest leczenie zachowawcze – farmakologiczna indukcja owulacji. Kolejnym krokiem w wybranych przypadkach może być inseminacja domaciczna. Jeśli powyższe metody okazują się być nieskuteczne, wówczas proponujemy Parom leczenie metodą zapłodnienia pozaustrojowego.

Jakie są szanse powodzenia metod wspomaganego rozrodu, np. in vitro?

Skuteczność metod wspomaganego rozrodu zależy przede wszystkim od wieku, przyczyny niepłodności, a także od zastosowanych metod laboratoryjnych. Skuteczność in vitro szacowana na jeden transfer zarodka u Pacjentek poniżej 35 r.ż. to około 40–50%. Z wiekiem skuteczność ta stopniowo spada osiągając wartość poniżej 5 % po skończonym 42 r.ż.

Jak duże znaczenie ma wsparcie psychologiczne podczas leczenia?

Wsparcie psychologiczne odgrywa bardzo ważną rolę w leczeniu niepłodności — często większą, niż wiele Par początkowo zakłada. Niepłodność jest jednym z najbardziej obciążających doświadczeń zdrowotnych, a stres emocjonalny może realnie wpływać na przebieg leczenia, relację partnerską i jakość życia.

Jakie emocje i trudności najczęściej towarzyszą parom zmagającym się z niepłodnością?

Pary zmagające się z niepłodnością doświadczają bardzo szerokiego i złożonego spektrum emocji. Jest to kryzys dotykający zdrowia, relacji, przyszłości, poczucia własnej wartości i marzeń o rodzinie.

Czy leczenie niepłodności jest w Polsce dostępne i refundowane?

Leczenie niepłodności jest powszechnie dostępne. Leczenie niepłodności metodą in vitro w Polsce jest refundowane od 1 czerwca 2024 r. w ramach ogólnopolskiego programu refundacji procedur wspomaganego rozrodu typu zapłodnienie in vitro.

Jakie są prognozy dotyczące przyszłości leczenia niepłodności?

Prognozy dotyczące przyszłości leczenia niepłodności są bardzo dynamiczne i obiecujące. Postęp w medycynie rozrodu jest szybki, a wiele nowych technologii już powstaje lub jest testowanych klinicznie.

Poradnie ginekologiczne (leczenie niepłodności) w pobliżu:

1. INVIMED Warszawa Praga

ul. Plac Konesera 12 bud.M

03-736 Warszawa

tel. 500 900 888

2. Ultramedica Centrum Zdrowia Kobiety

ul. Henryka Sienkiewicza 10

tel. 518 447 748