Wirus, który atakuje po cichu

Czym jest wirusowe zapalenie wątroby typu C?
Wirusowe zapalenie wątroby typu C (WZW C) to zakaźna choroba wątroby wywoływana przez wirus HCV, należący do rodziny Flaviviridae. Choroba może przyjmować postać ostrego zapalenia, ale w zdecydowanej większości przypadków przechodzi w formę przewlekłą.

Jakie są najczęstsze objawy WZW typu C i czy zawsze się one pojawiają?
Objawy ostrego zakażenia HCV bywają często łagodne lub wręcz nieobecne. Mogą wystąpić zmęczenie, złe samopoczucie, bóle mięśniowe, nudności, utrata apetytu, żółtaczka i ciemny mocz. Infekcja może początkowo wyglądać jak zwykłe przeziębienie z podwyższoną temperaturą. U wielu pacjentów jednak nie pojawiają się żadne zauważalne objawy.

Dlaczego WZW C nazywane jest „cichą chorobą”?
WZW typu C często przebiega bezobjawowo lub z bardzo niespecyficznymi objawami, które łatwo przeoczyć. W efekcie wiele osób dowiaduje się o zakażeniu dopiero wtedy, gdy dochodzi do znacznego uszkodzenia wątroby. Osoba zakażona, nieświadoma choroby z powodu braku objawów, stanowi potencjalne źródło zakażenia dla kolejnych osób.

Jakie są możliwe powikłania nieleczonego zakażenia HCV (np. marskość, rak wątroby)?
Przewlekłe zakażenie HCV może prowadzić do postępującego włóknienia, a w konsekwencji do marskości wątroby. Wątroba staje się niewydolna i przestaje pełnić swoją funkcję. Pojawiają się zaburzenia krzepnięcia krwi, powstają żylaki przełyku, które mogą być źródłem groźnego dla życia krwawienia. Zarówno marskość wątroby jak i samo zakażenie HCV jest silnym czynnikiem ryzyka rozwoju raka wątrobowokomórkowego. Ponadto WZW może również prowadzić do zaburzeń pozawątrobowych, takich jak choroby autoimmunologiczne czy zapalenie nerek.

W jaki sposób można się zakazić wirusem HCV?
Do zakażenia dochodzi głównie poprzez kontakt z krwią osoby zakażonej. Najczęstsze drogi to zabiegi medyczne lub kosmetyczne wykonywane niesterylnym sprzętem – operacje, zastrzyki, pobrania krwi, piercing, tatuaż, stomatologia, manicure. Do zakażenia może dochodzić w trakcie używania wspólnych igieł do wstrzykiwania substancji odurzających. Zakażenie może też nastąpić drogą seksualną. Wirus może przenosić się z matki na dziecko w trakcie porodu.

Jak można zmniejszyć ryzyko zakażenia wirusem HCV na co dzień?
Należy unikać kontaktu z cudzą krwią, nie używać wspólnych igieł ani sprzętu do iniekcji. Ważne jest, by zabiegi medyczne, kosmetyczne i tatuaże wykonywać tylko w profesjonalnych miejscach, które stosują sterylny sprzęt. Celem ograniczenia ryzyka zakażenia drogą seksualną należy używać prezerwatyw i unikać ryzykownych zachowań seksualnych.

Jakie badania należy wykonać, aby sprawdzić, czy jesteśmy zakażeni?
Podstawowym badaniem jest test na obecność przeciwciał anty-HCV. W przypadku wyniku dodatniego wykonuje się test RNA HCV, który potwierdza aktywne zakażenie.

Czy badania na obecność HCV są dostępne bezpłatnie i dla kogo?
W wielu krajach, w tym w Polsce, istnieją programy badań przesiewowych finansowane ze środków publicznych, zwłaszcza dla osób z grup ryzyka: po transfuzjach krwi, stosujących narkotyki dożylne lub dializowanych. Warto zapytać lekarza rodzinnego o możliwość wykonania testu w ramach NFZ.

Jakie są obecnie możliwości leczenia WZW typu C?
Leczenie polega na stosowaniu nowoczesnych leków bezpośrednio działających na wirusa (DAA), które blokują jego namnażanie. Są to nowoczesne preparaty o wysokiej skuteczności i bardzo dobrej tolerancji. Leczenie dobiera się indywidualnie, uwzględniając genotyp wirusa i stan wątroby.

Czy terapia jest skuteczna i jak długo trwa?
Nowoczesne terapie DAA pozwalają całkowicie wyleczyć ponad 95% pacjentów. Kuracja trwa zwykle od 8 do 12 tygodni, w niektórych przypadkach dłużej. Leczenie jest dobrze tolerowane, a działania niepożądane występują rzadko i są łagodne.

Czy po wyleczeniu można ponownie zakazić się wirusem HCV?
Tak. Wyleczenie nie oznacza nabycia odporności. Można ponownie zakazić się HCV, jeśli dojdzie do ponownego kontaktu z krwią osoby zakażonej, np. przez użycie wspólnych igieł lub niesterylnego sprzętu.

Dlaczego świadomość społeczna na temat WZW typu C jest nadal niska?
Choroba przez wiele lat przebiega bezobjawowo, co powoduje, że wiele osób nie zdaje sobie sprawy z ryzyka. Dodatkowo temat bywa stygmatyzowany i kojarzony z używaniem narkotyków. Brakuje też wystarczającej edukacji i programów informacyjnych dotyczących HCV.

Jakie działania edukacyjne powinny być podejmowane, aby zmniejszyć liczbę zakażeń?
Należy prowadzić kampanie społeczne informujące o drogach zakażenia, objawach i możliwościach leczenia. Ważna jest edukacja grup ryzyka, szkolenia dla personelu medycznego oraz włączanie testów HCV do rutynowych badań profilaktycznych. Warto też wspierać programy redukcji szkód, np. wymiany igieł.

Jak możemy wesprzeć osoby żyjące z WZW typu C?

Przede wszystkim unikajmy stygmatyzacji osób chorych. Wirus HCV nie przenosi się przez kichanie i kaszel, używanie tej samej toalety, całowanie się, przytulanie, pływanie w tym samym zbiorniku wodnym czy zabawę z dziećmi. Najważniejsze jest zapewnienie osobom chorym dostępu do leczenia i opieki specjalistycznej. Potrzebne jest także wsparcie psychologiczne i edukacyjne — pomoc w zrozumieniu choroby, sposobów leczenia i zasad zdrowego stylu życia. Istotne są grupy wsparcia oraz eliminowanie barier w dostępie do diagnostyki i terapii.

Wykaz poradni udzielających szczepień przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby.

MEDIQ Szpital i Poradnie Specjalistyczne ul. marsz. Józefa Piłsudskiego 20 Legionowo, tel. 22 774-26-40

Przychodnia Lekarzy Specjalistów EL – MED ul. Zygmunta Krasińskiego 70 Legionowo, tel. 22 784-57-24

Wojskowy Instytut Medyczny Szpital w Legionowie, ul. Zegrzyńska 8 Legionowo, tel. 22 381-25-25

Centrum Medyczne Goldenmed oddział Legionowo ul. marsz. J. Piłsudskiego 33,A tel. 22 100 41 19

NZOZ - ul. gen. Józefa Sowińskiego 4 Legionowo, tel. 22 774-51-51