Światowy tydzień Karmienia Piersią

Karmienie mlekiem matki jest naturalnym i fizjologicznym sposobem żywienia dzieci, wypracowanym na drodze ewolucji i zaspokajającym wszystkie potrzeby żywieniowe noworodka, niemowlęcia, a następnie małego dziecka.

Mleko kobiece zawiera nie tylko substancje odżywcze, ale całe bogactwo enzymów, hormonów, czynników immunologicznych i stymulatorów wzrostu w 2009 Cregan — odkrył obecność komórek macierzystych w pokarmie kobiecym. Jest substancją gatunkowo swoistą, od której znacznie różnią się wszystkie substytuty, co powoduje, że mleko ludzkie jest unikalne i najzdrowsze do żywienia niemowląt. Mleko ludzkie zapewnia ochronę immunologiczną i zmniejsza zachorowalność i ciężkość przebiegu chorób infekcyjnych. Skład mleka matki dostosowuje się do potrzeb energetycznych dziecka .

Mleko matki powinno stanowić pokarm pierwszego wyboru zarówno dla dzieci zdrowych, jak i chorych, dla urodzonych o czasie, ale też tych, które przyszły na świat przed terminem. Polskie Towarzystwo Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia Dzieci (PTGHiŻDz) opracowało zalecenia dotyczące karmienia piersią. Celem PTGHiŻDz jest czynne włączenie się do działań na rzecz propagowania i wspierania tego typu karmienia.

WHO zaleca rozpoczęcie karmienia piersią w ciągu 1 godz. po porodzie, wyłączne karmienie piersią − przez pierwszych 6 miesięcy życia, a następnie kontynuację karmienia piersią
wraz z rozszerzaniem diety do co najmniej 24. m.ż.

Korzyści z karmienia piersią dla dziecka

Mniejsze ryzyko:

• chorób infekcyjnych przewodu pokarmowego
• chorób infekcyjnych układu oddechowego
• zapalenia ucha środkowego do 2 r.ż.
• wady zgryzu
• otyłości
• cukrzycy typu 1 i 2
• zespołu nagłego zgonu niemowląt
• bakteryjnego zapalenia opon mózgowo rdzeniowych
• ryzyko zespołu nagłego zgonu niemowląt
• nowotworów – chłoniaka nieziarniczego ziarnicy złośliwej ,białaczki limfatycznej ,białaczki szpikowej .
• astmy ,atopowego zapalenia skóry .

Rzadsze występowanie lub łagodniejszy przebieg:

• bakteryjnego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych
• sepsy
• zakażeń układu moczowego
• martwiczego zapalenia jelit u dziecka

Wyższa inteligencja!

Korzyści z karmienia piersią dla matki

• zmniejszenie ryzyka krwawienia poporodowego
• przyspieszanie zwijania się mięśnia macicy
• szybszy powrót do masy ciała z okresu przed ciążą
• zwiększenie remineralizacji kości
• zmniejszenie ryzyka zachorowania na raka jajników oraz raka piersi w okresie pomenopauzalnym
• rzadsze występow anie nadciśnienia tętniczego, cukrzycy, hiperlipidemii i chorób układu krążenia w okresie pomenopauzalnym
• Korzyści ekonomiczne

Skład mleka kobiecego

Mleko jest substancją biologicznie czynną, zawierająca ponad 80 enzymów wspomagających trawienie.

Zawiera:

• tłuszcze, białka, węglowodany
• wiele czynników o działaniu przeciwinfekcyjnym m.in. limfocyty B, T, neutrofile, makrofagi, cytokiny, nukleotydy, laktoferynę, lizozym
• immunoglobulinę A odpowiedzialną za odporność nieswoistą błon śluzowych
• dobre bakterie, które kolonizują przewód pokarmowy dziecka, wspomagając trawienie, syntezę witamin i odporność nieswoistą
• komórki macierzyste
• skład mleka dostosowuje się do indywidualnej sytuacji matki i dziecka

Celem, do którego należy dążyć, jest wyłączne karmienie piersią przez pierwszych 6 miesięcy życia. Częściowe lub krótsze karmienie piersią również jest korzystne. „Efekt dawki”. Powinno być kontynuowane tak długo, jak będzie to pożądane przez matkę i dziecko.

Przygotowanie kobiety do karmienia piersią w czasie ciąży

• Należy zaufać Matce Naturze
• Zdobywać wiedzę tylko z rzetelnych źródeł
• Uświadomić sobie, że nie zawsze będzie łatwo. Po trudach pierwszych dni najczęściej kobiety są szczęśliwe i twierdzą że karmienie piersią daje tyle radości oraz bliskości z dzieckiem .
• Ograniczyć liczbę gadżetów
• Zadbać o swój komfort i wygodę.

Przeciwwskazania do karmienia piersią

• Zakażenie HIV
• Zakażenie HTLV-1 lub HTLV-2
• Konieczność zastosowania u matki leków przeciwwskazanych dla kobiet ciężarnych
• oraz w trakcie laktacji (kategoria L5)
• Alkoholizm
• Narkomania
• Zakażenie lub podejrzenie zakażenia wirusem Ebola
• Dziecko z klasyczną galaktozemią lub wrodzony niedobór laktazy

Ciało przygotowuje się do karmienia już w trakcie ciąży

• Poszerza się sieć naczyń krwionośnych docierających do piersi, aby pomóc im w przygotowaniu się do produkcji pokarmu. Niektóre z tych naczyń mogą być widoczne pod skórą, co daje efekt „pajączków”.
• Komórki produkujące mleko w piersiach mnożą się w ogromnym tempie. Niektóre z komórek powstałych w poprzedniej ciąży nadal tam będą, ale większość stanowić będzie całkiem nowy zestaw.
• Występuje ciemnienie brodawek i otoczek (ciemnej skóry wokół brodawki), które dodatkowo staną się coraz wrażliwsze. Poza tym brodawki mogą też bardziej wystawać.
• Można zauważyć małe grudki na skórze wokół brodawek. To gruczoły zwane guzkami Montgomery’ego. Wytwarzają one tłuszcz, który utrzymuje skórę w czystości i nawilża ją oraz nadaje ci wyjątkowy zapach, który pomoże dziecku w rozpoznaniu Matki i uruchomi jego instynkt ssania.
• Około 16. tygodnia ciąży piersi rozpoczną produkcję siary – gęstego, lepkiego płynu przypominającego nieco miód. To skoncentrowane mleko. Może wyciekać lub tworzyć na powierzchni brodawek zaschniętą warstwę.

Pierwszy kontakt mamy z dzieckiem

• Jeśli nie ma przeciwwskazań medycznych bezpośrednio po urodzeniu dziecko powinno trafić w objęcia mamy, goła skóra dziecka powinna przylegać do nagiej skóry mamy. Od góry noworodek powinien być przykryty, najlepiej ogrzanymi pieluszkami tetrowymi. Ma to ogromny wpływ na produkowanie pokarmu .
• Liczne badania pokazują, że zdrowy, donoszony noworodek położony w kontakcie skóra do skóry na piersiach mamy jest w stanie dopełzać do piersi i zassać pierś bez żadnej pomocy ze strony dorosłych osób.

 

 

 

 

 

 

Pierwsze karmienie

• Dzieci są najbardziej gotowe do przystawienia do piersi właśnie w pierwszych 2 godzinach po urodzeniu. Badania pokazują, że dzieci przystawione do piersi w pierwszych godzinach życia statystycznie dłużej są karmione piersią od tych, które z różnych powodów nie były przystawione do piersi bezpośrednio po urodzeniu.
• Po pierwszej aktywności dziecko głęboko zasypia i odsypia intensywne dla niego wydarzenia związane z faktem narodzin. Jeśli masz wątpliwości czy dziecko prawidłowo się zachowuje, przystawia do piersi - pytaj, pytaj i jeszcze raz pytaj.

Pozycje do karmienia

• Dobra pozycja zapewnia wygodę mamie i dziecku.
• Ułatwia przystawienie dziecka.
• Powoduje, że dziecko może dobrze chwycić pierś, efektywnie ssać i najadać się.
• Rozluźnione mięśnie i „otwarta” klatka piersiowa mamy pozwalają na prawidłowe krążenie krwi i dobry wypływ mleka.

Mama w pozycji leżącej

• Dobrze podparta głowa – możesz patrzeć na dziecko, nie unosząc jej.
• Ramię leży na materacu
• Podparte plecy
• Mały jasiek między kolanami
• Pozycja dobra dla mam, które są po cięciu cesarskim
• Pozwala trochę odpocząć, dobra do karmienia w nocy
• Stosowana również przy urazach krocza .Po porodzie można wietrzyć krocze

Pozycja klasyczna i krzyżowa

• Przyda się wygodny fotel do karmienia
• Podparte i proste plecy.
• Podparte ramiona.
• Całe stopy oparte stabilnie o podłoże. Można użyć podnóżka do karmienia
• Kolana nieco wyżej niż biodra.
• Dziecko leży na boku brzuszkiem do brzucha mamy.
• W dłoni matki główka dziecka
• Przedramię podtrzymuje ciało dziecka. Druga ręka chwyta pierś. Dłoń ułożona w kształcie litery C lub U.
• Ułatwia utrzymanie pozycji przy piersi.
• Przytrzymanie główki w tej pozycji pomaga dziecku precyzyjnie nakierować buzię.

Pozycja biologiczna

• Dobrze podparta głowa – możesz patrzeć na dziecko, nie unosząc jej.
• Podparte ramię, które podtrzymuje dziecko.
• Podparte plecy.
• Matka jest w pozycji leżącej lub półleżącej. Dziecko leży wzdłuż, skośnie bądź poprzecznie
• na klatce piersiowej.
• Stymuluje dziecko do naturalnych odruchów tj. pełzanie, szukanie, chwytanie piersi.
• Najlepsza w pierwszym kontakcie skóra do skóry, po porodzie drogami natury.
• Możliwa do zastosowania po kilku godzinach od cięcia cesarskiego.
• Wygodna dla matki i skuteczna jeżeli chodzi o uchwycenie piersi.
• Najskuteczniejsza dla dzieci niechętnych do ssania oraz gdy występują problemy z przystawianiem do piersi
• Dla pacjentek z urazem krocza po porodzie drogami natury.

Pozycja futbolowa

• Dobra dla Pań z dużymi piersiami.
• W pierwszych dobach po cięciu cesarskim kiedy rana jest jeszcze tkliwa orazw nawale pokarmowym (przepełnieniu pokarmem piersi )
• Dziecko przytulone do boku mamy
• Robimy za plecami mamy trochę miejsca aby dziecko nie odpychało się nóżkami

Karmienie bliźniąt

Pozycja dziecka podczas karmienia

• Dziecko powinno leżeć na wysokości piersi. Buzia i nosek na wysokości brodawki .
• Dziecko przylega brzuszkiem do ciała mamy.
• Dziecko jest stabilnie podtrzymywane i wygląda na rozluźnione.
• Głowa dziecka jest prosto w stosunku do tułowia lub jest lekko odchylona; nie jest przygięta
• do klatki piersiowej ani skręcona w bok.
• Główka dziecka leży na materacu łóżka, na dłoni lub w zgięciu łokciowym ręki mamy; jest podtrzymywana, ale ma możliwość ruchu w przód i w tył.
• Broda dziecka dotyka do piersi

Czas karmienia

• Decyduje dziecko
• Po opróżnieniu jednej piersi podajemy drugą
• Nie przerywamy karmienia gdy dziecko ssie i połyka
• Jeśli dziecko już nie ssie piersi ale długo trzyma pierś próbujemy odłączyć malucha

Przystawienie dziecka do piersi

• Należy ułożyć dziecko bardzo blisko siebie. Niech jego bródka prawie dotyka do piersi, ale nosek będzie jeszcze daleko. Dziecko ma głowę odchyloną.
• Pierś podajemy czterema palcami od dołu; kciuk powinien się znaleźć
• na wysokości noska
• Brodawka powinna celować w nosek.
• Dziecko samo zrobi ruch główką do przodu, by chwycić pierś, lub też trzeba będzie mu pomóc, nakładając otwartą buzię na brodawkę i otoczkę. Brodawka będzie skierowana ku górze, na podniebienie dziecka.
• Dotknięcie brodawką głęboko do podniebienia powoduje odruchowe zassanie piersi
• przez dziecko.
• Jeśli dziecko nie otworzyło szeroko buzi, nie pozwól mu chwycić piersi. Należy cofnąć główkę i jeszcze raz zachęć do otwarcia buzi, dotykając górnej wargi brodawką.
• Jeśli dziecko nie chwyciło piersi, powtarzamy całą operację od początku.

Prawidłowe uchwycenie piersi

• Broda dziecka dotyka do piersi.
• Dziecko ma szeroko otwarta buzię wypełnioną piersią.
• Kąt miedzy wargami jest rozwarty.
• Wargi są wywinięte na zewnątrz.
• Dziecko uchwyciło więcej otoczki od strony brody niż od strony nosa
• Policzki dziecka często dotykają piersi i trzeba ją delikatnie odchylić, żeby zobaczyć, czy chwyt jest prawidłowy.

Nieprawidłowe uchwycenie piersi

• Wąski kąt ust
• Wargi niewywinięte albo wciągnięte
• Nos i broda w pewnej odległości od piersi
• W buzi dziecka znajduje się tylko brodawka
• Górna warga obejmuje większą część otoczki niż dolna
• Otoczka się marszczy
• Po karmieniu brodawka jest spłaszczona
• Słychać cmokanie i mlaskanie
• Policzki się zapadają w trakcie ssania.

I dzień czego można się spodziewać

• W pierwszych dwóch godzinach życia dzieci pozostają w kontakcie skóra do skóry z mamą.
• Po pewnym czasie uaktywniają się i poszukują piersi.
• Ssą pierś i zjadają pierwszą porcję siary oraz stymulują u mamy wydzielanie hormonów pobudzających dalszą produkcję mleka.
• Po pierwszym karmieniu zwykle zasypiają na kilka godzin.
• Po 4–6 godzinach snu samodzielnie wykazują gotowość do kolejnego karmienia lub trzeba je obudzić.
• Zwykle dzieci są spokojne, dużo śpią.
• Potrzebują kilku karmień do końca pierwszej doby, więc warto je zachęcać do ssania.
• Część dzieci trudniej adaptuje się do nowego środowiska lub ulewa płynem owodniowym
• i nie chwyta piersi mimo naszych starań. Te niedogodności zwykle mijają po dobie lub dwóch. Takiemu noworodkowi może pomóc podawanie odciągniętej siary i powtarzanie kontaktu skóra do skóry.
• Dzieci oddzielone od mamy z powodów medycznych powinny jak najszybciej dostać pierwszą porcję odciągniętej siary. Położna opiekująca się mamą pomoże w jej pozyskaniu i dostarczeniu do dziecka.
• Piersi kobiety są miękkie jak w czasie ciąży. Produkują niewielką ilość siary, która jest wystarczająca dla dziecka na tym etapie życia.
• W czasie karmienia obkurcza się macica. Możesz odczuwać ból w dole brzucha i zauważyć zwiększone krwawienie.

Dzień 1 – co robić?

• Karmimy dziecko na żądanie czyli noworodek ssie pierś po porodzie
• w kontakcie skóra do skóry, wtedy gdy wykaże gotowość.
• następny raz przystaw dziecko do piersi po 4–6 godzinach od pierwszego karmienia.
• od drugiej połowy pierwszej doby staraj się karmić dziecko co 3 godziny.

Dzień 2 – czego się spodziewać?

• Większość dzieci bardzo się ożywia – chcą cały czas być przy mamie, często domagają się piersi i bywają marudne.
• Zwykle też są bardziej aktywne w nocy niż w dzień.
• W tym czasie noworodki ubywają na wadze i ważą mniej niż zaraz po narodzeniu - fizjologiczny ubytek masy ciała noworodka
• Wydalają smółkę i mało siusiają.
• Niektóre dzieci wciąż są bardzo senne lub ulewają płynem owodniowym i nie chcą ssać.
• Piersi są nadal miękkie i produkują niewielkie ilości siary.
• Mamy w tej dobie odczuwają zmęczenie , niewyspanie, mniejsze lub większe dolegliwości, przechodzą burzę hormonalną i emocjonalną, mają trudności w koncentracji i przyswajaniu nowych wiadomości.

Dzień 2 – co robić?

• Należy karmić często, zawsze wtedy, kiedy dziecko wykazuje gotowość i tak długo, jak dziecko chce.
• starać się wykorzystywać momenty wolne od karmienia i procedur szpitalnych na zaspokojenie swoich ważnych potrzeb – toaletę, jedzenie, drzemkę. pij często
• unikanie dokarmiania dziecka mlekiem modyfikowanym i podawania smoczka uspokajacza, jeżeli nie ma do tego wskazań medycznych

Dzień 3 i 4 – czego się spodziewać?

• Zwykle w tym czasie produkcja mleka znacznie się zwiększa i wzrasta jego kaloryczność.
• U kobiet, które rodziły siłami natury, nawał mleczny pojawia się zazwyczaj w trzecim dniu,
• a u pań po cięciu cesarskim częściej w czwartym.
• Dzieci nadal jedzą często, co najmniej 8 razy na dobę.
• Piersi robią się cięższe, cieplejsze, mleko może wyciekać samoistnie.
• Kiedy piersi wyraźnie wypełniają się mlekiem, dziecko zaczyna ssać dłuższymi seriami i słychać częste połykanie.
• Poprawiają się nastrój dziecka i jego sen.
• W tym czasie noworodek zwykle osiąga najniższą wagę, ale ubytek nie powinien przekroczyć 10% wagi urodzeniowej.
• Pojawiają się zielonkawe lub brązowe stolce przejściowe i nieco więcej moczu.
• Mogą pojawić się problemy takie jak: ból z powodu przepełnienia piersi, trudności
• z przystawieniem dziecka wynikające z obrzmienia otoczki piersiowej i zaburzenia wypływu.

Dzień 3 i 4 – co robić?

• Przystawiamy noworodka często: zawsze gdy dziecko wykazuje gotowość a także wtedy gdy czujemy że piersi są przepełnione pokarmem .
• jeśli pomimo częstych karmień występują dolegliwości z powodu przepełniania się piersi wykonujemy zimne okłady na piersi .

Karmienie w 1-3 dniu – podsumowanie

• W ciągu pierwszych kilku dni po porodzie dziecko będzie chciało bardzo często ssać.
• Maluszek może upominać się o karmienia nawet co pół godziny lub może nie chcieć puścić piersi wcale nawet przez kilka godzin.
• W tych dniach nie ma żadnego harmonogramu karmień.
• Jedyną zasadą aktualną w tym czasie jest to by dziecko nie miało przerw między karmieniami dłuższych niż 3 godziny, było karmione również w nocy i było karmione w ciągu doby co najmniej 8-12 razy.
• W tym czasie matka przebywa z dzieckiem w szpitalu w jednej sali i może reagować na każde wczesne oznaki głodu u swojego dziecka.
• Należy unikać nakładek na brodawki, jeśli nie ma bezwzględnych wskazań do ich zastosowania, unikać smoczków uspokajaczy i butelek ze smoczkami.
• Należy nie dokarmiać noworodków w szpitalu chyba że są bezwzględne medyczne wskazania do dokarmienia pokarmem sztucznym. Stosowanie smoczków uspokajaczy i niepotrzebne dokarmianie w okresie stabilizacji laktacji może zaburzyć rytm ssania i zmniejszyć częstość karmień piersią i spowodować w przyszłości problemy z karmieniem piersią.
• Matka jest wszystkim czego Twoje dziecko potrzebuje w tym okresie.

Karmienie piersią między 3 a 5 dobą życia

• Na przełomie 2 i 3 doby pojawia się nawał. Bardzo ważne jest by w tym czasie dziecko było przystawiane odpowiednio często i prawidłowo do piersi.
• W nawale piersi często są twarde. Twarda otoczka bardzo często powoduje trudności
• w prawidłowym przystawieniu dziecka do piersi.
• Można delikatnie odciągnąć niewielką ilość mleka by doprowadzić do zmiękczenia otoczki. Ułatwi to przystawienie dziecka do piersi.
• Po karmieniu ulgę przynoszą zimne okłady. Dziecko w okresie nawału szybko się najada.

Karmienie między 5 a 7 dobą życia

• Powoli laktacja stabilizuje się.
• Karmienie piersią staje się bardziej systematyczne.
• Dzieci z reguły wybudzają się do karmienia co 2-3 godziny.
• Z reguły noworodki w tym czasie jedzą 10-12 razy na dobę.
• Noworodki mogą mieć jedną dłuższą przerwę, choć niekoniecznie w nocy.
• Mamo naucz się rozpoznawać objawy głodu u dziecka i reaguj zawsze gdy Twoje dziecko jest głodne.
• W pierwszym tygodniu życia dziecka karm jak najczęściej. Nie należy ograniczać czasu spędzonego przez dziecko przy piersi. W kolejnych tygodniach płacz dziecka nie zawsze oznacza głód. Naucz rozpoznawać się objawy głodu u dziecka i nie traktuj piersi jak smoczka uspokajacza. Nie przystawiaj dziecka za każdym razem do piersi gdy dziecko płacze ale zawsze wtedy, gdy dziecko wykazuje objawy głodu. Płacz może oznaczać różne potrzeby dziecka, tylko jedną z nich jest głód.

Objawy głodu u noworodka

Wczesne objawy głodu:

• Rozglądanie się.
• Szukanie piersi, zwłaszcza po nawet delikatnym podrażnieniu policzka.
• Wysuwanie języka, mlaskanie, cmokanie.
• Niespokojne poruszanie rączkami i nóżkami.
• Wkładanie paluszków i rączek do buzi.
• Starsze dziecko zaciska pięści na brzuszku

Późne oznaki głodu

• Kręcenie się
• Marudzenie
• Jeśli dziecko nie zacznie być karmione, zaczyna płakać.

Objawy głodu

Trudności w pierwszych dobach po porodzie

• I doba – „dziecko nie chce ssać”, „ciągle śpi”, „ulewa wodami płodowymi”
• II doba – „nie mam mleka, moje dziecko jest głodne”, „niestrudzony ssak, uparty śpioch”
• Nawał pokarmu
• Żółtaczka/Naświetlanie
• Ubytek masy ciała dziecka ok. 10%
• Bolesność brodawek
• Krótkie wędzidełko podjęzykowe

Cechy efektywnego pobierania pokarmu

• Dziecko prawidłowo chwyciło pierś.
• Początkowo ssie płycej, szybciej, nie słychać połykania. Jest to etap pobudzania wypływu mleka u mamy.
• Po około minucie rytm ssania zmienia się. Ruchy ssące są głębsze, wolniejsze, bardziej rytmiczne i słychać połykanie. Oznacza to początek obfitego wypływu mleka z piersi.
• W tym momencie możesz mieć dodatkowe odczucia związane z wyrzutem oksytocyny – ból w dole brzucha, zwiększone krwawienie z dróg rodnych, wrażenie napływania pokarmu do piersi oraz samoistne wyciekanie pokarmu z drugiej piersi.
• Dziecko powinno ssać aktywnie, seriami od kilku do kilkudziesięciu zassań, z krótkimi przerwami na odpoczynek.
• Zwykle noworodki potrzebują co najmniej 10 min aktywnego ssania, by opróżnić pierś. Wiele dzieci ssie dłużej, nawet 20–30 min.
• Po opróżnieniu pierwszej piersi zaproponuj dziecku drugą.
• Jeżeli są wątpliwości, czy dziecko ssie efektywnie można zapytać położną

Obiektywne wskaźniki skutecznego karmienia (wydalanie do 6 tygodnia życia)

Wiek dziecka	Stolce	Mikcje
1-2 doba	Smółka	1-2 mokre pieluchy lub nic, anuria fizjologiczna u 5% noworodków
3-4 doba	3-4 stolce przejściowe	3-5 zmoczonych pieluch
Od 5. doby	Co najmniej 3-4 papkowate, żółte stolce
5-7 doba		4-6 zmoczonych pieluch
Od 8. doby		6-8 zmoczonych pieluch

Czy dziecko się najada?

• Dziecko jest aktywne, budzi się na karmienia co najmniej 8 razy na dobę, w dzień i w nocy.
• Ssie efektywnie co najmniej przez 10 minut z jednej piersi.
• Czujesz, że piersi po karmieniu są luźniejsze niż przed.
• Dziecko moczy 6–8 pieluch na dobę i robi przynajmniej 3 spore kupki.
• Dziecko zaczyna przybierać na wadze od 4–5 doby życia i wyrównuje wagę urodzeniową do 7–10 dnia życia.
• Jego średnie dobowe przyrosty masy ciała wynoszą około 30 g (200–300 g na tydzień)
• Siatki centylowe

Można szukać pomocy

• Punkty laktacyjne przy oddziałach położniczo – noworodkowych
• Poradnie laktacyjne obecnie są przy każdym szpitalu położniczo – ginekologicznym
• Grupy wsparcia
• Wizyty domowe specjalistów- doradca laktacyjny
• Położna środowiskowa
• Grupy w mediach społecznościowych
• Blogi parentingowe
• Kiedy występują rzeczywiste problemy laktacyjne
• Kiedy jesteś osamotniona

Zasady żywienia

• Spożywać należy pełnowartościowe, mało przetworzone produkty.
• Trzy obfite posiłki i dwa mniejsze, co 3–4 godziny.
• W każdym posiłku powinny się znaleźć produkty ze wszystkich grup: warzywa i owoce, różne rodzaje białek pochodzenia zwierzęcego i roślinnego, węglowodany w postaci kasz i produktów z mąki z pełnego przemiału oraz dobre tłuszcze, przede wszystkim ze źródeł roślinnych.
• Można używać ulubionych ziół do przyprawiania potraw. Talerz powinien być kolorowy.
• Dobre nawadnianie około 3 litrów płynów na dobę (woda jest również w zupach czy soczystych warzywach i owocach).
• Kawę i herbatę możesz pić w umiarkowanych ilościach, 1–2 dziennie, po karmieniu.
• Dieta powinna być zbilansowana, więc jeśli stosujesz jakieś ograniczenia ze względów zdrowotnych lub jesteś np. weganką, warto zasięgnąć rady dietetyka
• Przy dobrze zbilansowanej diecie zalecane jest jedynie przyjmowanie preparatów DHA 400–600 mg na dobę oraz witaminy D3 od jesieni do wiosny.

Nie wolno spożywać

• Alkoholu
• Papierosów
• Produktów typu fast food zawierających utwardzone tłuszcze roślinne i nadmiaru tłuszczów zwierzęcych.
• Obecnie nie rekomenduje się profilaktycznego unikania jakichkolwiek zdrowych produktów
• w diecie, by zapobiegać alergii lub kolkom. Liczne badania naukowe nie wykazały zależności występowania tych problemów u dziecka od odżywiania matki

Do szpitala przydatne będą

• biustonosze do karmienia
• koszule nocne lub piżamy dla matek karmiących.
• poduszka do karmienia
• jednorazowe lub wielorazowe wkładki laktacyjne
• maść na brodawki
• kubek termiczny na gorące napoje
• wygodny fotel
• lampka do nocnego karmienia

Lektura

• „Karmienie piersią, siedem naturalnych praw” Nancy Mohrbacher, Zysk i S-ka
• „Po prostu piersią”, Gill Rapley, Tracey Murkett, Mamania
• „Księga ciąży”, „Księga dziecka”, Martha William Sears, Mamania
• „Warto karmić piersią, i co dalej?”, Magdalena Nehring-Gugulska, Medela
• „Bobas lubi wybór”, Gill Rapley, Tracey Murkett, Mamania
• „Sztuka karmienia piersią” Hannah Lothrop, Media Rodzina
• „Karmienie piersią”, Ina May Baskin, CoJaNaTo
• „Karmienie piersią”, Sheila Kitzinger, Wydawnictwo Lekarskie PZWL
• „Piersią spoko”, Malwina Okrzesik, Fides
• „Kołysanka o piersiach mamy”, Monika Cala, Mikel Fuentes, Mamania

Opracowała Małgorzata Kuligowska - położna, specjalista w dziedzinie pielęgniarstwa ginekologiczno - położniczego, edukator ds.laktacji.

Karmienie piersią w teorii i praktyce 2017. Materiały kursu: Edukacja i wsparcie kobiety w okresie laktacji WUM Warszawa 2017