Twoja skóra pod lupą – wszystko o słońcu i znamionach

Jaki wpływ na naszą skórę ma słońce?

Słońce oddziałuje na skórę w sposób zarówno korzystny, jak i szkodliwy.

Korzystne skutki to m.in.:

1. Synteza witaminy D3 - w Polsce jej niedobory są bardzo częste, a promieniowanie UVB aktywuje produkcję witaminy D3, która wspiera odporność, kości i układ nerwowy.

   Poprawa nastroju - słońce poprawia nastrój i zmniejsza stres. Światło słoneczne zwiększa poziom serotoniny, co redukuje objawy depresji sezonowej.

2. Pomoc przy leczeniu niektórych chorób skórnych np. łuszczycy czy atopowego zapalenia skóry (fototerapia).

Regulacja zegara biologicznego - światło naturalne wspiera zdrowy sen.

Negatywne skutki to:

1. Fotostarzenie - promieniowanie UVA penetruje do głębszych warstw skóry przyspieszając utratę kolagenu i elastyny, co powoduje zmarszczki i utratę jędrności skóry.

2. Ryzyko nowotworów skóry - nadmierna ekspozycja na słońce zwiększa ryzyko czerniaka i raków skóry.

3. Przebarwienia i plamy - nadprodukcja melaniny jako reakcja obronna na UV może powodować trwałe zmiany w pigmentacji.

4. Oparzenia słoneczne - zbyt długa ekspozycja na UVB uszkadza DNA komórek skóry, a częste oparzenia zwiększają ryzyko czerniaka skóry..

Czy powinniśmy unikać słońca i jak się przed nim chronić?

Nie ma potrzeby całkowitego unikania słońca, jednak należy korzystać z niego w sposób rozsądny. Najlepiej unikać przebywania na zewnątrz w godzinach największego nasłonecznienia, czyli pomiędzy 11:00 a 15:00. Każdego dnia (nawet pochmurnego) warto stosować kremy z filtrem SPF 30–50, nawet wtedy, gdy niebo jest zachmurzone. Skórę należy dodatkowo chronić poprzez noszenie okularów przeciwsłonecznych z filtrem UV oraz nakrycia głowy. Po każdym opalaniu trzeba pamiętać o jej odpowiednim nawilżeniu. Wystarczy „złoty środek” - od dziesięciu do piętnastu minut codziennej ekspozycji na słońce – przy odsłoniętej twarzy i przedramionach oraz poza godzinami szczytu nasłonecznienia – aby pobudzić syntezę witaminy D3. Zimą warto rozważyć jej suplementację.

Czym są znamiona barwnikowe?

Znamiona barwnikowe, potocznie nazywane pieprzykami, to skupiska melanocytów, czyli komórek produkujących melaninę – pigment nadający barwę skórze, włosom i oczom. Mogą mieć charakter wrodzony, gdy są obecne od urodzenia, lub nabyty, gdy pojawiają się w ciągu życia. Różnią się kolorem, który może wahać się od jasnobrązowego po czarny, oraz kształtem – bywają zarówno płaskie, jak i lekko wypukłe. Większość znamion jest zmianami łagodnymi.

Czy znamiona barwnikowe są groźne?

Zdecydowana większość znamion barwnikowych nie stanowi zagrożenia dla zdrowia. Problem pojawia się jednak wtedy, gdy znamię zaczyna zmieniać swój wygląd – może to być oznaką rozwoju czerniaka, jednego z najbardziej niebezpiecznych nowotworów skóry.

Co powinno nas zaniepokoić w wyglądzie znamienia?

W ocenie ryzyka pomocne jest zastosowanie tzw. zasady ABCDE:

• A – asymetria (jedna połowa inna niż druga)

• B – brzegi nierówne, postrzępione

• C – kolor niejednolity

• D – duży rozmiar (powyżej 6 mm)

• E – ewolucja (szybka zmiana wyglądu)

Jak wygląda badanie skóry u dermatologa?

Raz w roku zalecana jest kontrola znamion u dermatologa tzw. badanie dermoskopowe (dermatoskopia).

Jest podstawowa metoda oceny znamion– bezbolesne i nieinwazyjne badanie wykonywane przy użyciu dermatoskopu, czyli urządzenia powiększającego obraz od dziesięciu do dwudziestu razy i wyposażonego w specjalne oświetlenie. Lekarz analizuje wówczas kolor, kształt, granice zmiany, rozmieszczenie pigmentu oraz naczynia krwionośne. Często wykonuje także zdjęcia, aby móc porównać wygląd znamienia w przyszłości. Badanie pojedynczej zmiany trwa zazwyczaj od kilku do kilkudziesięciu sekund, a ocena całej skóry – około dziesięciu do dwudziestu minut. Badanie to redukuje liczbę niepotrzebnych wycięć łagodnych znamion.

Kiedy należy usuwać znamiona barwnikowe?

Znamiona barwnikowe usuwa się tylko wtedy, gdy istnieją ku temu konkretne wskazania medyczne lub estetyczne. Nie ma potrzeby wycinania wszystkich „pieprzyków” profilaktycznie, bo większość jest łagodna i nie zagraża zdrowiu.

Wskazania do usunięcia znamienia to:

1. Podejrzenie czerniaka lub innego nowotworu skóry, znamiona spełniające kryteria ABCDE (asymetria, nierówne brzegi, zmiana koloru, powiększenie, szybka ewolucja).

2. Dyskomfort mechaniczny, np. znamię w miejscu pod paskiem, stanikiem, przy goleniu, które często się drażni.

3. Powtarzające się urazy lub krwawienia ze znamienia.

Względy estetyczne, jeśli znamię przeszkadza psychicznie lub wizualnie.

Znamiona barwnikowe usuwa się poprzez chirurgiczne wycięcie w znieczuleniu miejscowym. Usunięta zmiana jest zawsze wysyłana do badania histopatologicznego (potwierdzenie, czy była łagodna). Inne metody (laser, elektrokoagulacja) nie są zalecane do usuwania znamion barwnikowych i stosuje się je tylko w przypadku zmian w 100% łagodnych, bez podejrzenia nowotworu.

Jeśli odczuwasz niepokój w związku z posiadaną zmianą skórną, pomoc uzyskasz m.in. w poniższych placówkach:

Poradnie dermatologiczne:

NZOZ Legionowo, NFZ
ul. gen. Józefa Sowińskiego 4, Legionowo
tel. 22 774 51 51

Przychodnia Lekarzy Specjalistów EL-MED, NFZ i komercyjnie
ul. Zygmunta Krasińskiego 70, Legionowo
tel. 22 784 57 24

MEDIQ Szpital i Poradnie Specjalistyczne, NFZ i komercyjnie
ul. marsz. Józefa Piłsudskiego 20,Legionowo
tel. 22 774 26 40

Szpital Wojskowy Instytut Medyczny, NFZ
ul. Zegrzyńska 8,Legionowo
tel. 22 381 25 25